Organisaties presenteren strategische erfgoedagenda
Iedere vier jaar maken wij burgers zelf een keuze voor het gemeentelijk beleid in onze eigen woonplaats. Veel inwoners stemmen, soms uit gewoonte, op landelijke partijen, waarmee de verkiezingen mede een graadmeter zijn voor de landelijke politiek. Juist tijdens de gemeenteraadsverkiezingen worden de keuzes gemaakt voor de komende jaren. Het lokale verkiezingsprogramma van iedere partij vormt de basis voor de college-onderhandelingen voor de komende periode.
De strategische erfgoedagenda
De strategische erfgoedagenda, die in het najaar van 2009 werd gepresenteerd tijdens het Nationale Museumcongres, levert input voor de verkiezingsprogramma’s en de collegeprogramma’s na de verkiezingen. Maar al te vaak blijkt dat gemeenten inzetten op de grote economische of sociale beleidsterreinen en cultureel erfgoed zien als een sectorale ‘bijzaak’. In de afgelopen jaren is de rol van gemeenteraden bij de ontwikkeling van lokaal cultuurbeleid echter enorm gegroeid. Dat is niet voor niets, want cultureel erfgoed levert veel meer op dan men denkt. Daar waar rekening wordt gehouden met cultureel erfgoed gebeuren vaak interessante en onverwachte dingen. De effecten daarvan kunnen ver reiken. Kijk naar de herbestemming van fabrieken, zoals de Amsterdamse Westergasfabriek, de restauratie van historische binnensteden, zoals van Dordrecht, of de aantrekkingskracht van cultuurlandschap met kenmerkende boerderijen (Zuid Limburg, Staphorst), de herbestemming van kerken (Groningen).
Aan de andere kant zien we dat er ook gemeenten zijn die heel weinig aandacht besteden aan cultureel erfgoed. Naast de wettelijke taken is er nauwelijks eigen beleid. Dat betekent dat cultureel erfgoed, zeker door het steeds verder decentraliseren van beleid, in de verdrukking komt. Veel gemeenten durven het nog steeds niet aan om een eigen monumentenlijst vast te stellen. Historische verenigingen krijgen nauwelijks ondersteuning, musea moeten hun eigen positie steeds weer verdedigen en op onderwijsgebied is er nauwelijks aandacht voor de eigen stad of streek. Met een andere insteek, iets meer aandacht en vooral het bewust worden van het belang van de bijzondere identiteit van de eigen omgeving kan dat veranderen.
Dan blijkt dat gemeenten zelf de sleutel in handen hebben voor een beleid dat bijdraagt aan het welzijn van de inwoners. Het sleutelwoord daarin is cultureel erfgoed. De betekenis van cultureel erfgoed voor een dorp of stad is lastig in harde cijfers uit te drukken. Maar het staat vast dat een goed functionerend erfgoedbeleid een belangrijke voorwaarde is voor het woon- en werkklimaat. Het bevordert toerisme en economische bedrijvigheid: zonder cultureel erfgoed geen succesvolle citymarketing. Gemeentelijk erfgoed is belangrijk voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat. En dat is een boodschap die in tijden van crisis niet mag ondersneeuwen, aldus de erfgoedinstellingen.
In een aantrekkelijk vormgegeven folder geven de erfgoedinstellingen vier aanbevelingen:
1. bundel krachten en verbeter de slagvaardigheid
2. geef erfgoed een stevige plek in de ruimtelijke ontwikkeling
3. betrek burgers bij uw beleid
4. laat erfgoed doorklinken in alle gemeentelijke communicatie
De aanbevelingen in de folder zijn uitgewerkt met concrete tips, waardoor iedereen die nieuw is in de politiek zich een beeld kan vormen van de gevraagde opgave. Op de speciaal voor de campagne gelanceerde website www.erfgoedagenda.nl zijn ook best practices te vinden die nog meer tot de verbeelding spreken.
Bijzondere samenwerking
Bijzonder aan de campagne zelf is de samenwerking tussen de verschillende erfgoedsectoren. Deelnemende partijen zijn OPEN, het overleg van provinciale erfgoedinstellingen in Nederland, Boei, de Nationale maatschappij tot behoud, ontwikkeling en exploitatie van industrieel erfgoed, het Landelijk Contact van Museumconsulenten, De Koninklijke Vereniging van Archivarissen, de Vereniging van Ondernemers in de Archeologie, de Nederlandse Museumvereniging, Nederlands Centrum voor Volkscultuur, Stichting Geldersch Erfgoed, Gemeentearchief Rotterdam en de Erfgoedvereniging Heemschut. Kunsten ’92, de vereniging voor kunst, cultuur en erfgoed, coördineert de campagne samen met de deelnemende instellingen. Een pragmatische werkwijze maakte dat de campagne snel en doelmatig en met een beperkt budget gerealiseerd kon worden.
Job van Dooren (Wethouder Cultuur en Economische Zaken van Gemeente Vlissingen, links) neemt Erfgoedagenda in ontvangst van Ad ’s-Gravesande (Voorzitter Vereniging Kunsten ’92, rechts) tijdens het Museumcongres op 9 oktober 2009 in de Abdij in Middelburg
Foto: Fred Ernst
Heleen Alberdink Thijm, officemanager Kunsten ’92, en
Karel Loeff, directeur Bond Heemschut
Bron: Tijdschrift Monumenten
